Co więcej, okularów tych przez dziesiątki lat nieświadoma była również psychologia, rozwijana głównie w Stanach i Europie. Badacze sądzili, że odkrywają uniwersalne prawidłowości. A inni zakładali, że to, co sprawdziło się w Ameryce, sprawdzi się i u nas. Często jednak nie sprawdzało się.
Dopiero pod koniec XX wieku ukazał się tekst Shinobu Kitayamy, Hazel Markus i Richarda Nisbetta o wzajemnym konstytuowaniu się kultury i psyche, stanowiący swoisty manifest psychologii kulturowej. Trafił on na podatny grunt zmian społecznych, gdy świat się kurczy, a każdy z nas może udać się do dowolnego zakątka planety. Coraz częściej kontaktujemy się z ludźmi z odmiennych kultur. Dynamicznie rozwijają się badania w nurcie psychologii kulturowej. Pokaźny już dorobek tego nurtu prezentuje pierwszy w Polsce podręcznik psychologii międzykulturowej, napisany przez polskiego autora. Paweł Boski sam ma ogromne doświadczenie w spotkaniach z innymi kulturami: przez wiele lat prowadził zajęcia na uczelniach w Nigerii, Kanadzie, Stanach Zjednoczonych i krajach UE. Wykładał na kierunku Psychologia Stosunków Międzykulturowych w SWPS. Prowadził badania m.in. nad tożsamością kulturową.
Jak sam zaznacza, podręcznik pisał z myślą o studentach. Stąd dbałość o przekaz usystematyzowany i przejrzysty, podany przystępnym językiem, z wieloma aplikacjami (ramki, wykresy, zdjęcia, tabele), które poszerzają kontekst i ułatwiają zrozumienie wywodu. Na przykład z aplikacji możemy dowiedzieć się, co cechuje Amelię, tytułową bohaterkę filmu, jako przedstawicielkę stylu postmodernistycznego, albo jak Karl Muller, specjalista z Frankfurtu, przeżył szok kulturowy w Warszawie.
To naprawdę znakomity przewodnik po kulturowej różnorodności. Można się z niego dowiedzieć, dlaczego kultura honoru sprzyja agresji, gdzie konformizm jest cnotą, jak definiują swą tożsamość osoby w różnych kulturach, komu zależy na poczuciu własnej wartości, a komu na zachowaniu twarzy, gdzie leżą szczęśliwe kraje, czy miłość romantyczna jest zjawiskiem uniwersalnym...
W podróży ku zrozumieniu innych, korzystać z tego przewodnika mogą nie tylko studenci. Także ci, którym przyszło pracować za granicą, menedżerowie, urzędnicy instytucji międzynarodowych, deputowani do Parlamentu Europejskiego (ci szczególnie), studenci wyjeżdżający w ramach Erasmusa i innych programów, wolontariusze organizacji pomocowych, w końcu zwykli turyści. Czyli potencjalnie każdy z nas. Osobiście, jak Pan Jourdain, jestem Autorowi najszczerzej zobowiązana, że mnie pouczył, jak fascynujący jest świat poza moim akwarium.
Dorota Krzemionka
